Profilaktyka dorosłego człowieka - co warto kontrolować?
Wczesne wykrycie wielu chorób zwiększa możliwości skutecznego leczenia. Warto jednak pamiętać, że profilaktyka wcale nie oznacza wykonywania jak największej liczby badań i to na własną rękę. Część testów wykonywanych bez odpowiednich wskazań może prowadzić do wyników fałszywie dodatnich i niepotrzebnego niepokoju. Zakres badań powinien być więc dostosowany do wieku, płci, stylu życia, historii rodzinnej oraz indywidualnych czynników ryzyka.
Podstawowe parametry, które warto znać
Jednym z najprostszych elementów profilaktyki jest regularny pomiar ciśnienia tętniczego. Nadciśnienie często nie powoduje żadnych objawów, a nieleczone zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca i chorób nerek. U osób zdrowych ciśnienie powinno być kontrolowane regularnie, a częściej jeśli występują podwyższone wartości lub czynniki ryzyka.
Ważne miejsce zajmuje również ocena gospodarki lipidowej. Cholesterol całkowity, LDL, HDL i triglicerydy pomagają ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe.
Kolejnym podstawowym parametrem jest stężenie glukozy we krwi. Cukrzyca typu 2 może przez wiele lat rozwijać się skrycie. Ryzyko rośnie m.in. wraz z wiekiem, nadmierną masą ciała, małą aktywnością fizyczną oraz występowaniem cukrzycy w rodzinie.
Co zmienia się po 30., 40. i 50. roku życia?
Po 30. roku życia szczególnie warto zacząć regularnie kontrolować ciśnienie, masę ciała, glikemię, obwód talii oraz podstawowe parametry metaboliczne, szczególnie przy obecności czynników ryzyka.
Po 40. roku życia znaczenia nabiera systematyczna ocena ryzyka sercowo-naczyniowego. Warto również upewnić się, że wykonywane są odpowiednie dla wieku i płci badania przesiewowe.
Po 50. roku życia rośnie znaczenie profilaktyki nowotworowej i oceny ryzyka chorób przewlekłych. W tym okresie szczególnie ważne stają się badania przesiewowe raka jelita grubego (kolonoskopia), a u kobiet również regularna mammografia zgodnie z obowiązującym programem profilaktycznym. Mężczyźni powinni omówić też z lekarzem badanie w kierunku raka prostaty, w tym oznaczenia PSA.
Kontrola, nie leczenie
Profilaktyka nie powinna zaczynać się dopiero wtedy, gdy pojawiają się pierwsze dolegliwości. Regularna kontrola ciśnienia tętniczego, glikemii i lipidogramu, a także korzystanie z odpowiednich dla wieku i płci badań przesiewowych pozwalają wcześniej wykrywać wiele poważnych problemów zdrowotnych. Najlepsza profilaktyka to ta dopasowana do konkretnego człowieka - jego wieku, płci, stylu życia, historii rodzinnej i czynników ryzyka.
źr. artykuł sponsorowany, partnerem cyklu jest FUNDACJA SANITAS
Czytaj także
