Publicystyka

Niemiec czy Krzyżak? Która "Rota" jest właściwa?

opublikowano:
Gb2jcZkWQAAVjIw
Jaki jest poprawny zapis Roty? (fot. Domena Publiczna)
Choć od napisania przez Marię Konopnicką "Roty", wiersza, który za sprawą muzyki stworzonej przez Floriana Nowowiejskiego, stał się jedną z naszych narodowych pieśni, minęło już blisko 120 lat, utwór wciąż budzi ogromne emocje wśród Polaków. Czy to dlatego, że wymierzony jest w Niemców?

Temat "Roty" i jej oryginalnej wersji, czy raczej oryginalnych wersji, bo tych utwór miał kilka, co jakiś czas powraca w dyskusji naukowej, publicystycznej czy internetowej.

O tej pierwszej pisać nie będziemy, bo na temat wiersza Konopnickiej napisano, i zapewne można jeszcze napisać, szereg naukowych rozpraw i dysertacji, a my zwyczajnie nie mamy narzędzi i naukowego aparatu, by rzetelnie je ocenić i się do nich odnieść. 

Możemy zatem i powinniśmy przybliżyć trochę faktów, o które spierają się dziennikarze, politycy, czy zwykli internauci. A tu oś sporu toczy się o brzmienie poszczególnych wersów. W ich kontekście często padają słowa o cenzurze, dezawuowaniu znaczenia, czy umniejszaniu wymowy. 

Tego typu dyskusja rozgorzała właśnie na portalu x.com, a zapoczątkował ją wpis dziennikarza telewizji "Republika" Tomasza Kalinowskiego. 

- To nie żart. To szkolny podręcznik, w którym ocenzurowano „Rotę”. Słowo „Niemiec” zastąpiono na „Krzyżak”. #UśmiechniętaPolska - napisał Kalinowski

Ten zapis od lat budzi szczególne emocje. Może dlatego, że za sprawą pierwszej publikowanej wersji wiersza, która to ukazała się w „Gwiazdce Cieszyńskiej” w 1908 roku i została upowszechniona przez pieśń w kompozycji Nowowiejskiego, ugruntował się w powszechnej świadomości.  

W publikacji z 1908 roku, czytamy bowiem, że to "Niemiec nie będzie pluł nam w twarz", na co zwraca uwagę publicysta Kalinowski, sugerując, że MEN Barbary Nowackiej dopuścił się cenzury, zastępując słowo "Niemiec", słowem "Krzyżak" w podręczniku szkolnym. Jakkolwiek krytycznie oceniamy wiele decyzji obecnej minister, na początku zaznaczmy, że w tym przypadku nie można jej obarczać winą. I nie chodzi tu o jej poglądy, a o fakt, że, jak słusznie zauważyli internauci,  podręcznik ten został wydany w 2020 roku, kiedy Barbara Nowacka nie miała najmniejszego wpływu na polską edukację. 

Która wersja jest kanoniczna?

Wróćmy jednak do meritum. Który zapis jest oryginalny? I tu okazuje się, że... oba. Może z wyjątkiem małej litery w słowie Niemiec (bo to mógł być celowy zabieg redakcji "Gwiazdki Cieszyńskiej" lub różnice w ówczesnej ortografii). 

W różnych rękopisach Roty Marii Konopnickiej pojawiają się bowiem dwa różne zapisy tego wersu. 

Gb2jcZkWQAAVjIw.webp?p=preview

Gb2LYquXIAAqU_Y.webp?p=preview

Gb2LlHJXwAEx3MD.webp?p=preview

Media społecznościowe

Dlaczego to "tak grzeje"?

Możecie wierzyć nam lub nie, ale spór o to, jak poprawnie drukować utwór Konopnickiej budził emocje już w kilka lat po jego pierwszej publikacji. Wszystko w zależności od tego, jakie polskie siły polityczne brały go na warsztat i jakie były wówczas relacje Polski z naszym okupantem/sąsiadem. Czy chcieliśmy go ku sobie jednać, czy z nim się spierać.

Podkreślmy jednak rzecz najważniejszą. Niezależnie od tego, czy w tekście figuruje "niemiec", "Niemiec", czy "Krzyżak", utwór od początku miał głęboką wymowę antyniemiecką i w intencji autorki był sprzeciwem wobec germanizacji. Co więcej, niezależnie od tego, jak go ostatecznie zapiszemy, w polskim kodzie kulturowym będziemy odczytywać go jednoznacznie - zawsze będzie w nim mowa o złym sąsiedzie. 

I jeszcze jedno zdanie na koniec. Temat poprawnego zapisu "Roty" wraca zazwyczaj w czasie, kiedy u władzy jest ekipa, którą można określić proniemiecką i u której trudno nie doszukiwać się niemieckich powiązań. Pamiętajmy, że dla tego typu rządów, najlepiej byłoby, gdyby o wierszu/pieśni najlepiej w ogóle nie mówić, bo to "psuje relacje". Dopóty, dopóki będziemy przypominać ten wiersz, będziemy też pamiętać o ogromie krzywd, jakich nasz naród doświadczył od swoich zachodnich sąsiadów. I to jest chyba najważniejsze w tym sporze. 

źr.wPolsce24 za x.com

Publicystyka

Uśmiechnięta i nienawistna imitacja premiera prowadzi Polskę w przepaść

opublikowano:
Donald Tusk I Andrzej Domański
Donald Tusk I Andrzej Domański (fot. PAP/Leszek Szymański)
W polskiej debacie publicystycznej coraz częściej pojawia się gorzka diagnoza: nie mamy dziś do czynienia z realnym przywództwem, lecz z jego zręcznie wyreżyserowaną imitacją. Rządy Donalda Tuska coraz bardziej przypominają polityczny hologram – efektowny na konferencjach prasowych i w mediach społecznościowych, ale całkowicie pusty tam, gdzie ważą się losy państwa. Zamiast twardej obrony polskiej racji stanu, obserwujemy bezwolne, a może wręcz celowe, dryfowanie, za które rachunek płacą zwykli obywatele.
Publicystyka

Spór o Trybunał Konstytucyjny, rosyjskie rakiety i przyszłość opozycji. „Salon Dziennikarski” wPolsce24

opublikowano:
2522588_6
Rakiety nad Polską i kryminalizowanie prezydenta. Publicyści komentują (fot. wPolsce24)
Żądanie prokuratury dotyczące wydania nagrań z wizyty prezydenta Karola Nawrockiego w Trybunale Konstytucyjnym, naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie rakiety oraz rozmowy o jedności opozycji – to główne tematy najnowszego wydania „Salonu Dziennikarskiego” w Telewizji wPolsce24.
Publicystyka

Kto wciąga armię w politykę? Zobacz reportaż „Komu ufa wojsko?”

opublikowano:
KOMU UFA WOJSKO – telewizyjna oprawa
Napięcia wokół polskiej armii. Cały reportaż „Komu ufa wojsko?” (graf. wPolsce24)
Kto naprawdę wciąga armię w bieżącą politykę i za kim opowiedzą się polscy żołnierze w chwili najwyższej próby? W telewizji wPolsce24 pokazaliśmy specjalny reportaż poświęcony napięciom na linii Pałac Prezydencki – rząd oraz sytuacji wokół Sił Zbrojnych RP. Cały materiał dostępny jest powyżej.
Publicystyka

Awans Domańskiego i Leszczyna w RPP? Publicyści bez litości

opublikowano:
leszczyna domanski
Domański wicepremierem, Leszczyna do RPP. W studiu zawrzało (fot. Fratria)
Nominacja ministra finansów Andrzeja Domańskiego na stanowisko wicepremiera oraz doniesienia o kandydaturze byłej minister zdrowia Izabeli Leszczyny do Rady Polityki Pieniężnej wywołały burzliwą dyskusję na antenie Telewizji wPolsce24. Komentatorzy zaproszeni przez Marka Pyzę – Aleksandra Rybińska, Piotr Gursztyn oraz Dariusz Matuszak – nie kryli krytyki wobec polityki kadrowej oraz gospodarczej rządu Donalda Tuska.
Publicystyka

Kamery zarejestrowały rozmowę prezydenta z premierem. Co mówi nam mowa ich ciał?

opublikowano:
Premier i Prezydent uścisnęli sobie dłonie
Prezydent i premier uścisnęli sobie dłonie (fot. PAP/Marcin Obara)
Piątkowa uroczystość w Pałacu Prezydenckim, podczas której dokonano zmian w rządzie, stała się przedmiotem ożywionych komentarzy nie tylko z powodu decyzji personalnych, ale również krótkiej, nieformalnej interakcji między prezydentem Karolem Nawrockim a premierem Donaldem Tuskiem. Jak relacjonował portal wPolityce.pl, po zakończeniu oficjalnej części ceremonii obaj politycy podeszli do siebie, podali sobie dłonie i zamienili kilka zdań, co zarejestrowały obecne na sali kamery.
Publicystyka

„Komu ufa wojsko?” – mocny reportaż już dziś w telewizji wPolsce24

opublikowano:
Policjanci pod trybunałem konstytucyjnym
Policjanci pod trybunałem konstytucyjnym (fot. wPolsce24)
Kto naprawdę wciąga armię w bieżącą politykę i za kim opowiedzą się polscy żołnierze w chwili najwyższej próby? Już dziś o godzinie 20:10 na antenie telewizji wPolsce24 wyemitowany zostanie specjalny materiał poświęcony napięciom na linii Pałac Prezydencki – rząd oraz sytuacji wokół Sił Zbrojnych RP.