Historyczne odkrycie w Wiśle. Niski poziom rzeki ujawnił niezwykłe zabytki
O czym jest ten tekst?
-
Wisła odsłania skarby historii – niski poziom wód ujawnia średniowieczne miecze, wraki statków i fragmenty dawnych budowli.
-
Dlaczego akurat Wisła? – jej dziki, nieuregulowany charakter sprawia, że skrywa wyjątkowo dużo artefaktów w porównaniu z innymi rzekami.
-
Co zrobić, gdy znajdziesz zabytek? – jak zgłosić odkrycie, jakie są zasady prawne i czy znalazca może liczyć na nagrodę.
Skarby z dna Wisły
– Wisła, dzika i nieuregulowana, działa jak naturalne laboratorium archeologiczne. Co roku, gdy wody opadają, odsłania coś nowego – podkreśla Piotr Prejs z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, od lat prowadzący badania nad rzeką.
Na warszawskim odcinku Wisły archeolodzy najczęściej natrafiają na fragmenty architektury i gruzu. Zdarzają się jednak prawdziwe sensacje.
W lipcu tego roku wędkarz wydobył średniowieczny miecz, a kilka dni później odkryto wrak stalowej barki. Wcześniej, w tym rejonie, znaleziono nawet stewę dziobową 40-metrowej szkuty z XVI–XVII wieku – jedną z zaledwie czterech tego typu w Polsce.
Dlaczego Wisła jest wyjątkowa?
W odróżnieniu od wielu europejskich rzek, Wisła zachowała naturalny charakter. Brak masowej regulacji sprawił, że pod jej wodami kryją się prawdziwe depozyty historii.
– Na Odrze czy innych uregulowanych rzekach większość zabytków została zniszczona. Wisła wciąż kryje ich mnóstwo – tłumaczy Prejs.
Jak zgłosić takie znalezisko?
Eksperci apelują: jeśli podczas spaceru lub wędkowania natrafimy na coś, co może mieć wartość historyczną, nie należy podejmować prób samodzielnego wydobycia.
Najlepiej zrobić zdjęcie, zapisać dokładną lokalizację i zgłosić odkrycie do wojewódzkiego konserwatora zabytków. Wszystkie tego typu znaleziska stanowią własność Skarbu Państwa, zatrzymanie ich dla siebie jest przestępstwem.
Nagrody dla znalazców
Choć prawo przewiduje możliwość nagrody, najczęściej są to dyplomy lub symboliczne kwoty.
Rekord ustanowiono w 2007 roku - 60 tys. zł dla osoby, która znalazła złotą biżuterię z V wieku.
Wisła, Odra, Tygrys – rzeki odsłaniają historię
Podobne odkrycia miały miejsce także w innych rzekach. Na Odrze w 2022 roku odsłonięto XIX-wieczną łódź transportową, a w Toruniu Wisła ujawniła wrak 500-letniej szkuty.
Ekstremalna susza w Iraku sprawiła natomiast, że rzeka Tygrys odsłoniła ruiny pałacu sprzed ponad 3 tys. lat.
– Niżówki dają nam wyjątkową szansę, by zarejestrować artefakty, których inaczej nigdy byśmy nie odkryli – podsumowuje archeolog.
źr. wPolsce24 za PAP
Czytaj także
