Ministerstwo Kultury sprawdza, czy zagrabione przez Niemców dzieła sztuki zostały... zagrabione przez Niemców
Biblioteka Seminaryjna w Płocku przed drugą wojną światową dysponowała jedną z najcenniejszych kolekcji starych ksiąg w Polsce. W 1941 wpadła ona w ręce Niemców, którzy wywieźli ją do Królewca, skąd wiele dzieł trafiło do różnych nieznanych dotąd miast.
Pod koniec 2023 roku odnaleziono prawdopodobnie jeden z elementów wspomnianej kolekcji. Historyk Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk dr Paweł Figurski odkrył w Bibliotece Państwowej w Berlinie rękopis „Gaude, mater Polonia”. Według wstępnych analiz może to być jeden z najstarszych zachowanych manuskryptów hymnu.
- Na dokumencie znajdują się pieczątki Biblioteki Seminaryjnej w Płocki. To są te same przedwojenne pieczątki, jakie występują na wszystkich dokumentach z Płocka, które dotąd oglądałem – mówi w rozmowie z Deutsche Welle dr Paweł Figurski.
Zdaniem historyka odzyskanie rękopisu ma istotne znaczenie dla polskiej kultury. Podkreśla, że to „jeden z pierwszych przekazów tekstowych tego hymnu, który z czasem stał się pieśnią ojczyźnianą”.
- Znaczenie ma również fakt, że rękopis pochodzi z Biblioteki Seminaryjnej w Płocku, która w wyniku grabieży, straciła niemal wszystkie rękopisy. Po wojnie wróciła tylko nieznaczna ich część – dodaje.
Stanowisko resortu kultury
Zwróciliśmy się w tej sprawie z zapytaniem do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zapytaliśmy m.in. o to, czy resort zna stanowisko Biblioteki Państwowej w Berlinie dotyczące odnalezionego manuskryptu. Chcieliśmy również dowiedzieć się, jakie kroki podjęło ministerstwo w celu ustalenia pochodzenia rękopisu i sprowadzenia go do Polski.
- Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Biblioteką Narodową w Warszawie prowadzi kwerendę biblioteczną i archiwalną w celu zebrania pełnej dokumentacji dotyczącej grupy zabytków piśmiennictwa z przedwojennych polskich księgozbiorów odnalezionych w Staatsbibliothek zu Berlin. Kwerenda ta obejmuje także fragment późnośredniowiecznego rękopisu z zachowanym przekazem hymnu „Gaude, Mater Polonia", który został odnaleziony przez dr. Jacka Kordela, pracownika Biblioteki Narodowej w Warszawie – poinformowało MKiDN w odpowiedzi na nasze pytania.
- Badane są w szczególności fakty dotyczące proweniencji zabytków oraz okoliczności ich grabieży. Informacje i materiały pozyskane w czasie kwerendy posłużą do sporządzenia wniosku restytucyjnego – podkreślono.
- W przypadku strat wojennych odnalezionych w zbiorach publicznych w Niemczech roszczenie o zwrot kierowane jest zarówno do instytucji, znajdującej się w posiadaniu obiektu, jak i do Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych (niem. Auswärtiges Amt), które odpowiada za kwestie związane z restytucją dóbr kultury – dodaje resort.
źr. wPolsce24
