Koniec eksmisji "na bruk". Ministerstwo Finansów proponuje zmianę przepisów
Z tego tekstu dowiesz się:
- Ministerstwo Finansów chce zmienić przepisy dotyczące eksmisji administracyjnych i ograniczyć zjawisko eksmisji „na bruk”.
- Nowelizacja ma objąć ochroną osoby eksmitowane decyzją administracyjną, które dziś nie mają takich gwarancji jak osoby eksmitowane na podstawie wyroku sądu.
- Projekt zakłada zakaz eksmisji zimą, od 1 listopada do 31 marca, z wyjątkami m.in. dla osób stosujących przemoc domową, rażąco zakłócających porządek lub zajmujących lokal bez tytułu prawnego.
- Jeśli eksmitowany nie będzie miał innego lokalu, gmina ma zapewnić mu tymczasowe pomieszczenie, a w ostateczności miejsce w noclegowni lub schronisku.
- Szczególną ochroną mają zostać objęte m.in. kobiety w ciąży, małoletni, osoby z niepełnosprawnościami, obłożnie chorzy, emeryci, renciści i bezrobotni.
- Nowe przepisy nie zmienią sytuacji prywatnych właścicieli mieszkań walczących z niepłacącymi lokatorami — dotyczą głównie eksmisji w trybie administracyjnym, np. z mieszkań służbowych.
- Skala takich eksmisji jest niewielka: w latach 2022–2024 wydano 203 decyzje administracyjne o opróżnieniu lokali, wobec 13 544 wniosków o eksmisję sądową.
Jak informuje Infor, w polskim systemie prawnym eksmisji dokonuje się w trybie egzekucji sądowej lub w trybie egzekucji administracyjnej. Ten pierwszy tryb zapewnia osobom eksmitowanym – zarówno dłużnikowi, jaki i osobom, które wywodzą od niego swoje prawa do przebywania w określonej nieruchomości – szereg gwarancji. Chodzi tu przede wszystkim o generalny zakaz dokonywania eksmisji „donikąd” - osoba eksmitowana musi mieć gdzie zamieszkać po eksmisji.
Nie mają ochrony prawnej
Eksmisja w trybie egzekucji administracyjnej to z kolei eksmisja na podstawie decyzji administracyjnej, a nie wyroku sądu. W jej wypadku postępowanie prowadzi organ administracji państwowej, a nie komornik. Chodzi tutaj np. o wywłaszczenie pod inwestycje publiczne, jak np. budowę drogi czy lotniska, mieszkania służbowe czy nakaz opuszczenia samowoli budowlanej.
Jak zauważa Infor, osoba eksmitowana w trybie administracyjnym jest obecnie pozbawiona ochrony prawnej, jaka przysługuje osobie eksmitowanej wyrokiem sądu. Egzekutor nie musi się przejmować tym, czy ma gdzie zamieszkać, nie musi informować odpowiednich organów o konieczności zagwarantowania jej dachu nad głową, nawet jeśli eksmisja ma miejsce w zimie. Ochrona prawna nie przysługuje nawet osobom, które w świetle prawa powinny być szczególnie chronione przed bezdomnością, jak kobiety w ciąży, osoby małoletnie czy niepełnosprawni.
Teraz jednak Ministerstwo Finansów chce to zmienić. Według projektu nowelizacji przepisów, który opublikowało kilka dni temu, minimalną ochroną prawną byliby objęci także eksmitowani w trybie administracyjnym. Dopuszczenie eksmisji na bruk bez minimalnych gwarancji wobec osób, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, prowadzi do naruszenia zasady poszanowania godności człowieka – napisano w Ocenie Skutków Regulacji.
Koniec z eksmisjami w zimie
Zgodnie z nowymi przepisami niemożliwe będzie przeprowadzenie eksmisji w okresie zimowym, od 1 listopada do 31 marca. Od tej zasady będzie jednak kilka wyjątków. Będzie można np. eksmitować w tym okresie osobę, wobec której decyzja została wydana w związku z wykraczaniem przez zobowiązanego w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu albo jego niewłaściwym zachowaniem czyniącym uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku lub jeśli zajął go bez tytułu prawnego. Będzie można też eksmitować osobę, o której sąd stwierdzi, że stosowała przemoc domową, by odizolować ją od ofiar. Będzie też można eksmitować osoby, które mają tytuł prawny do innego lokalu lub zapewniono im odpowiedni lokal lub pomieszczenie, np. w ramach najmu socjalnego.
W pozostałym okresie egzekutor będzie mógł dokonać eksmisji osób, które będą miały gdzie się podziać. Jeśli nie będzie im przysługiwał tytuł prawny do innego lokalu lub pomieszczenia, eksmisja zostanie wstrzymana do momentu, w którym gmina na wniosek organu egzekucyjnego nie zapewni im tymczasowego pomieszczenia. Jeśli nie będą miały do niego prawa, egzekutor będzie musiał umieścić je w np. noclegowni czy schronisku dla bezdomnych.
Nowe przepisy zapewnią też dodatkową ochronę osobom szczególnie chronionym – kobietom w ciąży, małoletnim, niepełnosprawnym, ubezwłasnowolnionym i ich opiekunom, obłożnie chorym, emerytom i rencistom oraz bezrobotnym. W ich wypadku egzekutor zawiesi postępowanie egzekucyjne i zawiadomi o tym wierzyciela, a ten będzie musiał skierować do sądu powszechnego powództwo o ustalenie ich uprawnień do zawarcia umowy najmu socjalnego. Postępowanie zostanie wznowione dopiero, gdy gmina złoży im umowę najmu lokalu socjalnego, zapewni odpowiedni lokal, zostanie im wypłacona zaliczka na poczet odszkodowania za utratę własności lokalu, lub gdy sąd wyda prawomocne orzeczenie o braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
Takich eksmisji nie ma wiele
Jak zauważa Infor, wbrew krążącym w internecie opiniom, nowe regulacje nie zmienią sytuacji właścicieli prywatnych nieruchomości, którzy zmagają się z lokatorami, którzy nie płacą za najem. Im ochronę zapewnia ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Nowe przepisy nie zmienią niczego w ich sytuacji prawnej. Skorzystają z nich za to np. funkcjonariusze i żołnierze, którym grozi eksmisja z mieszkania służbowego.
Samo Ministerstwo Finansów przyznaje, że liczba eksmisji w trybie administracyjnym jest w Polsce niewielka. Jak informuje Infor, z informacji MSWiA, MON i MS wynika, że w latach 2022-2024 wydano zaledwie 203 decyzje administracyjne zobowiązujące do opróżnienia lokali, które pozostają w dyspozycji tych ministerstw i podległych im jednostek. Zaledwie 34 z nich dotyczyły osób szczególnie chronionych bez prawa do innego lokalu. Dla porównania, w tych samych latach do kancelarii komorniczych wpłynęły 13544 wnioski o eksmisję sądową.
źr. wPolsce24 za Infor
