Koniec Zełenskiego? Fedorov miażdży prezydenta w sondażach i idzie po władzę
W opublikowanym we wtorek na YouTube dziewięciominutowym nagraniu Fedorov wezwał do przeprowadzenia wyborów prezydenckich w czasie wojny, rzucając prezydentowi rękawicę i oskarżając jego administrację o „systemowy kryzys zarządzania”.
„Demokracja nie może być zakładnikiem Rosji” powiedział Fedorov, dodając, że Ukraina walczy właśnie po to, by pozostać wolnym europejskim państwem. Postulował znalezienie „legalnego, bezpiecznego i realistycznego mechanizmu”, który pozwoliłby na przywrócenie pełnego procesu demokratycznego nawet w warunkach długotrwałej wojny.
Czytaj także
Korupcja, która zabija na froncie
Fedorov nie przebierał w słowach, opisując patologie, które trawią ukraińskie państwo. Ostrzegł, że korupcja w ministerstwie obrony „szkodzi wysiłkowi wojennemu” i pozbawia armię niezbędnego sprzętu. Jak mówił, chodzi o drony, które nie zostały kupione, amunicję, która nie trafiła na front, oraz technologię, która mogła trafić do produkcji, ale nie trafiła. To nie są już czasy pokoju, gdy kradzież z budżetu państwa oznaczała po prostu mniej pieniędzy dla szpitali i szkół. Dziś – jak podkreślił Fedorov – ma to „zupełnie inne znaczenie” – kosztuje życie żołnierzy i przedłuża wojnę.
Swoją dymisję Fedorov wiąże właśnie z próbami oczyszczenia systemu z korupcji w zamówieniach publicznych. Jego zdaniem reformy były blokowane, a na stanowiska awansowali lojaliści, a nie specjaliści. Stwierdził wprost, że „stary system żyje według własnych zasad. Chroni siebie. Boi się zmian”. Dodał, że „szczególnie niebezpieczne jest, gdy w społeczeństwie rodzi się przekonanie, że głównym kryterium nominacji nie jest profesjonalizm, wyniki czy zdolność do zmiany kraju, ale osobista lojalność wobec systemu”.
Tysiące na ulicach. Protesty, których Zełenski nie może zignorować
Dymisja Fedorova wywołała falę protestów, jakich Kijów nie widział od lat. Przez ponad miesiąc demonstrantów gromadzą się na placu Iwana Franki przed gabinetem Zełenskiego, skandując nazwisko Fedorova. W niedzielę 2 tysiące osób przemaszerowało główną ulicą Kijowa – Chreszczatykiem – z transparentami popierającymi odwołanego ministra. W środę rano około 100 protestujących zebrało się pod Radą Najwyższą, skandując: „przywróćcie Fedorova na stanowisko ministra obrony” i „mamy dość, chcemy dialogu”.
Mimo nacisków Zełenski odmówił przywrócenia Fedorova. Zaproponował mu inne stanowiska – m.in. wicepremiera ds. innowacji wojskowych – ale Fedorov jasno dał do zrozumienia, że wróci tylko jako minister obrony. W środę parlament zatwierdził na to stanowisko Jewhena Chmarę. To ostatecznie przypieczętowało polityczny rozdział – Fedorov został trwale wykluczony z rządu.
Kto stoi za „starym systemem”?
W swoim wideo Fedorov pokazał zdjęcie Andrija Jermaka, byłego szefa sztabu Zełenskiego, który zrezygnował w zeszłym roku w związku z aferą korupcyjną. To wymowny gest – wskazanie palcem na najbliższe otoczenie prezydenta jako źródło patologii.
Tymczasem w środę, niemal równocześnie z wystąpieniem Fedorova, ukraińskie służby antykorupcyjne przeprowadziły głośną operację. Przeszukano biura zastępczyni szefa kancelarii prezydenta, Iryny Mudrej, która jeszcze tego samego dnia została zwolniona, oraz posła Wadyma Stolarza. Zbieg okoliczności? A może desperacka próba odwrócenia uwagi opinii publicznej od politycznego trzęsienia ziemi, jakim jest wezwanie Fedorova do wyborów?
Czy to początek końca ery Zełenskiego?
Reakcja otoczenia prezydenta była przewidywalna. Anonimowe źródło w administracji skomentowało pomysł wyborów w czasie wojny jako „wysoce dziwaczny” i świadczący o „całkowitym braku realizmu”.
Jednak Fedorov trafił w czuły punkt. Młodsze pokolenie Ukraińców jest szczególnie rozczarowane, że establishment wojskowy faworyzowano kosztem „świeżego, cyfrowego innowatora”. Jego charyzma i skuteczność w walce z korupcją oraz wdrażaniu nowych technologii na polu walki zjednały mu sympatię społeczeństwa. Jego dymisja – jak się powszechnie spekuluje – wynikała z napięć z ówczesnym dowódcą sił zbrojnych, generałem Syrskim. W ciągu kilku dni Syrski również stracił stanowisko, co tylko podsyciło protesty.
W ciągu zaledwie miesiąca Fedorov przeszedł od deklaracji, że wróci tylko na swoje stare stanowisko, do wezwania do szeroko zakrojonej reformy i politycznej zmiany. Nie ogłosił jeszcze własnych planów politycznych, ale jego słowa – „władza ostatecznie należy do ludu” – brzmią jak zapowiedź czegoś znacznie większego.
źr. wPolsce24 za The Guardian/ BBC News
Czytaj także
