Pożyczki w ramach programu SAFE są niezgodne z prawem? Ważny sygnał z Parlamentu Europejskiego
Fundusz SAFE został przyjęty jako rozporządzenie UE, które umożliwia państwom członkowskim zaciąganie dużych pożyczek na zakup sprzętu obronnego oraz wspólne projekty zbrojeniowe. Zgodę na program wyraziła Rada Unii Europejskiej, a Komisja Europejska postawiła go na czele nowych inicjatyw na rzecz bezpieczeństwa i budowy wspólnej europejskiej polityki obronnej.
Komisja Europejska i Rada UE oparły jego uchwalenie na artykule 122 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) – przepisie, który pozwala działać tylko w wyjątkowych sytuacjach kryzysowych. Jednocześnie pozwala podejmować decyzje z pominięciem głosu Parlamentu Europejskiego.
Artykuł 122 TFUE – powód sporu
Artykuł 122 TFUE miał chronić UE przed nagłymi kryzysami, takimi jak przerwy w dostawach energii, poważne trudności gospodarcze lub inne sytuacje nadzwyczajne. Pozwala na szybką reakcję Rady UE i KE bez formalnej aprobaty eurodeputowanych.
Według niektórych europarlamentarzystów istota problemu leży właśnie we wspomnianej normie prawnej, która – ich zdaniem – niekoniecznie ma tu zastosowanie. Jak informuje europosłanka z PiS, Anna Zalewska, już 20 sierpnia 2025 roku PE skierowała skargę w sprawie oparcia rozporządzenia dotyczącego SAFE na błędnej podstawie prawnej.
Zarzuty Parlamentu Europejskiego
- Parlament Europejski skierował do TSUE skargę ws. stwierdzenia nieważności rozporządzenia dot. SAFE, zarzucając Komisji Europejskiej i Radzie UE oparcie się na błędnej podstawie prawnej - art. 122 TFUE (mający zastosowanie w sytuacjach nadzwyczajnych), która wykluczyła Parlament Europejski z prac nad SAFE – napisała Zalewska na platformie X.
Polityk opublikowała pismo, w którym zarzuca KE i Radzie UE, że rozporządzenie SAFE nie spełnia przesłanek powoływania się na art. 122 TFUE. Dodatkowo – jej zdaniem – nie uzasadniono wystarczający sposób wyboru podstawy prawnej.
- Kto w momencie stwierdzenie nieważności funduszu SAFE spłaci 150 mld euro zaciągniętych niezgodnie z prawem pożyczek? – pyta Zalewska i stwierdza, że KE „po raz kolejny uzurpując sobie dodatkowe kompetencje, łamie unijne prawo”.
Co dalej?
PE nie ma wątpliwości, że akty prawne uchwalane w ramach Instrumentu na rzecz Zwiększania Bezpieczeństwa Europy mogą być narażone na unieważnienie przez TSUE, jeśli trybunał uzna, że nie było wyraźnego stanu nadzwyczajnego, który by uzasadniał stosowanie art. 122 TFUE. Skarga została skierowana przez Parlament Europejski do Trybunału Sprawiedliwości UE w sierpniu 2025 r., a proces może zająć wiele miesięcy, zanim zapadnie ostateczny werdykt.
źr. wPolsce24 za X/@AnnaZalewskaMEP
Czytaj także
