Trybunał Konstytucyjny orzekł w sprawie nowelizacji ustawy o KRS
Ustawa uchwalona w lipcu 2024 roku wprowadzała fundamentalne zmiany w sposobie powoływania sędziów-członków KRS. Projekt przewidywał, wybór 15 sędziów do KRS bezpośrednio przez środowisko sędziowskie, w głosowaniu tajnym, przerwanie kadencji obecnego składu Rady, ograniczenie możliwości kandydowania dla części sędziów, w tym tzw. „neosędziów”.
Zmiana miała przywrócić – według autorów projektu – większą niezależność Rady, jednak już na etapie legislacyjnym budziła liczne wątpliwości konstytucyjne.
Zastrzeżenia prezydenta
Prezydent Andrzej Duda skierował nowelizację do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. W swoim wniosku wskazał m.in. na:
- naruszenie zasady trwałości kadencji organu konstytucyjnego,
- ograniczenie biernego prawa wyborczego części sędziów,
- możliwość naruszenia prerogatyw głowy państwa w zakresie powoływania sędziów,
- wątpliwości proceduralne związane z trybem uchwalenia ustawy oraz rozwiązaniami dotyczącymi procedury wyborczej i odwoławczej.
Stanowisko Krajowej Rady Sądownictwa
KRS również krytycznie oceniła ustawę, uznając ją za niezgodną z art. 2 Konstytucji, gwarantującym zasadę demokratycznego państwa prawnego. Rada podkreślała, że eliminacja roli Sejmu w wyborze jej członków osłabia legitymację demokratyczną tego organu, a przerwanie kadencji narusza stabilność ustrojową.
Ustalenia Trybunału Konstytucyjnego
W ogłoszonym wyroku Trybunał potwierdził główne zarzuty. Uznał, że przerwanie kadencji członków KRS jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą kadencyjności, ustawa nie może wykluczać z kandydowania żadnej grupy sędziów, w tym osób powołanych w poprzednim modelu, proponowane procedury związane z oceną ważności wyborów mogą naruszać prawo do sądu i przepisową kognicję sądów administracyjnych.
Wyrok oznacza, że nowelizacja nie może wejść w życie w przyjętej formie.
Co dalej z reformą KRS?
W związku z decyzją Trybunału prace nad zmianami w Krajowej Radzie Sądownictwa będą musiały zostać rozpoczęte od nowa. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało już przygotowanie kolejnej wersji projektu, która również zakłada wybór sędziów przez środowisko, lecz z poszanowaniem praw wszystkich kandydatów i zasad konstytucyjnych.
Orzeczenie TK jest istotnym sygnałem w trwającej debacie o reformie wymiaru sprawiedliwości. Pokazuje, że nawet daleko idące zmiany ustrojowe muszą być wprowadzane w sposób zgodny z Konstytucją oraz z poszanowaniem istniejących praw i gwarancji.
źr. wPolsce24 za trybunal.gov.pl
