Skandal w świecie mediów. Książka znanej dziennikarki wycofana: W tle „halucynacje” AI i nieistniejące źródła
Sprawa, która od kilku miesięcy elektryzowała branżę medialną i historyczną, doczekała się finału. Wydawnictwo Harde oraz sama autorka, Karolina Opolska (związana m.in. z TVP Info, TOK FM i kanałem Sekielskich), podjęli decyzję o całkowitym wycofaniu publikacji ze sprzedaży. Zamiast zapowiadanej wcześniej erraty, czytelnicy doczekali się „pustych półek”.
Historyk na tropie: „Te książki nie istnieją”
Burza zaczęła się od wpisu Artura Wójcika, historyka i autora bloga Sigillum Authenticum. Podczas lektury zauważył on coś, co wzbudziło jego natychmiastowe podejrzenia – przypisy odsyłające do dzieł, których nikt nigdy nie napisał.
„Stanisław Mikołajczyk, Historia Polski, PWN, Warszawa 1989 – taka książka nie istnieje. Gerard Labuda, Chrystianizacja Polski, Wydawnictwo Poznańskie 1999 – ta pozycja także nigdy nie została wydana” – wyliczał Wójcik.
To, co początkowo wydawało się „błędem technicznym”, szybko okazało się tzw. halucynacją AI. Modele językowe, takie jak ChatGPT, mają tendencję do zmyślania faktów i źródeł, jeśli nie zostaną odpowiednio zweryfikowane. W tym przypadku sztuczna inteligencja „wyprodukowała” wiarygodnie brzmiące tytuły i autorów, które trafiły prosto do druku.
„Błąd techniczny” czy pójście na skróty?
Reakcja wydawnictwa i autorki tylko dolała oliwy do ognia. Początkowo stanowczo zaprzeczano użyciu AI, tłumacząc wpadkę „błędem technicznym” przy składzie. Jednak internauci byli nieubłagani – w treści książki odnaleziono nawet bezpośrednie frazy charakterystyczne dla odpowiedzi generowanych przez boty.
Dla środowiska dziennikarskiego, szczególnie dla mediów lewicowo-liberalnych, sprawa jest szczególnie bolesna. Karolina Opolska to jedna z czołowych twarzy tego środowiska, osoba. z 20-letnim doświadczeniem w zawodzie i statusem wykładowcy dziennikarstwa. Dziś stała się twarzą kryzysu rzetelności. Jednocześnie nie sposób nie dostrzec zabawnego paradoksu: książka o teoriach spiskowych i dezinformacji sama stała się źródłem nieprawdziwych informacji.
Koniec sprzedaży, początek debaty
Decyzja o wycofaniu książki (zamiast poprawienia błędów w nowym wydaniu) sugeruje, że skala uchybień była zbyt duża, by uratować projekt. Z księgarń internetowych zniknęły już wersje e-book, a nakłady papierowe są zwracane do magazynów.
Afera wokół „Teorii spisku” otwiera szerszą dyskusję o przyszłości literatury faktu w erze AI:
-
Gdzie kończy się pomoc bota, a zaczyna oszustwo?
-
Dlaczego redakcja i korekta wydawnictwa nie wyłapały nieistniejących źródeł?
-
Czy pościg za szybką publikacją „pod nazwisko” ostatecznie zniszczy zaufanie do autorów?
Dla czytelników to lekcja ograniczonego zaufania, nawet jeśli na okładce widnieje nazwisko znanej z ekranu osoby. Dla branży brutalny sygnał, że sztuczna inteligencja w rękach nieostrożnego twórcy może stać się narzędziem generującym potężne kłopoty.
źr. wPolsce24
Czytaj także
