Rada Fiskalna alarmuje: Zmiany w regule wydatkowej to ogromne ryzyko
Klauzula obronna pod lupą
Rada zauważa, iż proponowane przez rad zmiany rozszerzają klauzulę obronną z zakupów sprzętu wojskowego na szeroko pojęte „wydatki na cele obronne”, co znacząco zwiększa przestrzeń zadłużeniową, nawet o 0,8-1,4% PKB rocznie.
Rada Fiskalna ostrzega:
- Brak precyzyjnej definicji wydatków na cele obronne pozwala na dużą dyskrecjonalność w planowaniu wydatków publicznych.
W ocenie ekspertów, sformułowanie „cele obronne” jest zbyt ogólne, umożliwiając klasyfikację nawet wydatków na edukację, zdrowie czy infrastrukturę jako obronne, co czyni SRW „czarną skrzynką”.
Duże ryzyko
Projekt rządowy usuwa także mechanizm korekt ex post, który dostosowuje limity po realizacji budżetu, np. w 2026 r. zmniejszył przestrzeń o 26,2 mld zł (0,6% PKB).
Tymczasem Rada podkreśla: „Korekty ex-post odgrywają ważną rolę w SRW” jako zabezpieczenie przed błędami prognoz.
Bez nich reguła traci samokorygujący charakter. Dodatkowo, klauzula przesuwa przestrzeń wydatkową w czasie: zaliczki zwiększają wydatki teraz, dostawy wymuszą cięcia później.
Symulacja Rady pokazuje konieczność konsolidacji fiskalnej o 2,7% PKB w latach 2027-2031, nakładając się na unijną stabilizację długu od 2029 r.
- Tego rodzaju zmienność może prowadzić do nadmiernego luzowania polityki fiskalnej w krótkim okresie, a następnie do gwałtownego i trudnego społecznie zaciskania w przyszłości. To klasyczny cykl boom-bust - zauważają eksperci z Rady Fiskalnej.
Podsumowanie zagrożeń
- Projekt zmian w SRW dotyczących klauzuli obronnej stwarza ryzyko osłabienia ram budżetowych państwa. Proponowane rozwiązania zwiększają w sposób nieuzasadniony krótkookresową swobodę wydatkową kosztem stabilności w średnim okresie, pogłębiając nieprzejrzystość systemu i ograniczając jego zdolność do samokorygowania się - precyzuje Rada.
Jednocześnie rada zaleca precyzyjną definicję wydatków obronnych, utrzymanie korekt ex-post, unikanie dublowania z klauzulą NEC i symulacje długoterminowe.
Dokument podkreśla potrzebę przejrzystych mechanizmów finansowania obronności bez destabilizacji budżetu.
źr. wPolsce24 za RF
Czytaj także
