Dlaczego Narodowe Święto Niepodległości obchodzimy 11 listopada?
Polska na przełomie października i listopada 1918 r.
Jesienią 1918 roku, wobec rozpadu monarchii austro-węgierskiej i klęski Niemiec, Polacy coraz bardziej wierzyli w odbudowę własnego państwa.
Międzynarodowy układ sił sprzyjał niepodległościowym ambicjom, a inicjatywy oddolne przygotowywały grunt do przejmowania władzy na ziemiach polskich okupowanych przez państwa centralne.
Ruch oddolny – odbudowa państwa u podstaw
Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego, Polska Komisja Likwidacyjna czy Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie to przykłady lokalnych ośrodków władzy, które powstawały już od połowy października.
Wincenty Witos i Ignacy Daszyński stali na ich czele, przejmując kolejne dziedziny życia społecznego.
Warszawa – przełomowe dni i rolę Rady Regencyjnej
W Warszawie od września 1917 r. działała Rada Regencyjna, która pod koniec swego istnienia była mocno krytykowana za nadmierną uległość wobec zaborców.
Historycy podkreślają jednak, że działania rady były szkoleniem dla przyszłych funkcjonariuszy polskiego państwa. Gdy nadchodził moment upadku okupacji, jej rola dobiegła naturalnego końca.
Powrót Piłsudskiego i rozstrzygające decyzje
10 listopada specjalnym pociągiem z Berlina do Warszawy przyjechał Józef Piłsudski, uwolniony z twierdzy magdeburskiej. Jego autorytet był ogromny, za nim stała Polska Organizacja Wojskowa, sympatia lewicy i uznanie części prawicy.
Dzień później, 11 listopada, Rada Regencyjna przekazała mu pełnię władzy wojskowej.
W ciągu kolejnych dni Piłsudski negocjował z niemiecką Radą Żołnierską warunki ewakuacji armii, zadecydował o pozostaniu w Warszawie i objął faktyczne kierownictwo nad tworzącym się państwem. 13 listopada zlecił Ignacemu Daszyńskiemu misję utworzenia rządu, którą ostatecznie dwa dni później przejął Jędrzej Moraczewski.
Dekrety założycielskie nowej Polski
22 listopada Piłsudski zatwierdził „Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej”, na mocy którego objął funkcję Tymczasowego Naczelnika Państwa.
28 listopada zarządził wybory do Sejmu Ustawodawczego na 26 stycznia 1919 roku.
Dopiero 23 kwietnia 1937 roku, po latach dyskusji i nieoficjalnych obchodów, Sejm II Rzeczypospolitej przyjął ustawę, która ustanawiała 11 listopada państwowym Świętem Niepodległości.
Uroczyste obchody odbyły się po raz pierwszy tego samego roku – dziewiętnaście lat po odrodzeniu państwa polskiego.
źr. wPolsce24
Czytaj także
