Polityczny spektakl zamiast prawa. NBP odpiera zarzuty sejmowej komisji

Prace sejmowej komisji nad wnioskiem wstępnym od samego początku budziły fundamentalne wątpliwości konstytucjonalistów i ekonomistów. Najnowsza odpowiedź NBP nie pozostawia jednak złudzeń co do intencji większości rządzącej. Bank centralny wprost punktuje, że całe postępowanie od początku do końca było skażone wadą prawną, a jego cel zdefiniowano na długo przed posiedzeniami posłów.

Fundamentalną kwestią, na którą zwraca uwagę bank, jest bezwzględna ochrona niezależności instytucji emisyjnej. Jak podkreślono w stanowisku, prowadzenie tego typu procedury przez sejmową Komisję Odpowiedzialności Konstytucyjnej „z zasady nie powinno mieć miejsca ze względu na zasadę niezależności banku centralnego ugruntowaną w Konstytucji RP, orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, a także prawie pierwotnym Unii Europejskiej”. Mimo to posłowie zignorowali nie tylko prawo, ale również merytoryczne wyjaśnienia NBP, które zostały wszechstronnie i publicznie zaprezentowane już w 2024 roku.

Przebieg postępowania dowodowego, jak opisuje wgospodarce.pl, przypominał proces pod z góry wyznaczony wyrok. W ocenie NBP cała procedura „zmierzała jedynie do potwierdzenia z góry założonych tez i osiągnięcia celu założonego jeszcze w ramach kampanii wyborczej do Parlamentu w 2023 r.”. Dochodziło przy tym do sytuacji kuriozalnych — komisja zakończyła swoje czynności bez pozyskania od NBP materiałów źródłowych i bez efektywnego przesłuchania kluczowych dyrektorów banku centralnego, którzy dysponują wiedzą chronioną tajemnicami ustawowymi.

Jednostronna selekcja materiałów

Zamiast rzetelnej analizy dokumentów, autorzy sejmowego sprawozdania oparli się na jednostronnej selekcji materiałów. W stanowisku banku czytamy, że wnioski komisji sformułowano w oparciu o „selektywną i stronniczą interpretację zgromadzonych materiałów, w tym wybiórczo dobrane zeznania kilku osób, często takich, które nie pracowały w banku centralnym w okresie, co do którego składały zeznania, a także takich, które pozostają w otwartym konflikcie z NBP – mogły zatem działać wyłącznie we własnym interesie i w sobie znanym celu osobistym”. Równocześnie posłowie koalicji całkowicie pominęli relacje kilkudziesięciu innych świadków, których zeznania były diametralnie odmienne i potwierdzały w pełni prawidłowe funkcjonowanie banku centralnego. Komisja „nawet nie podjęła próby zweryfikowania i dokonania oceny wiarygodności zgromadzonych dowodów”.

O słabości i politycznym podłożu całej akcji świadczy również fakt, że spójności zabrakło nawet w łonie samej komisji. NBP odnotowuje publiczne wypowiedzi części osób zaangażowanych w te działania, które „kontestowały wyniki prac i sposób ich prowadzenia oraz wskazywały, że niniejsza sprawa najprawdopodobniej nie ostanie się w Trybunale Stanu”.

Ocena sposobu procedowania przez posłów jest jednoznaczna. Przyjęty model działań oraz treść powstałego dokumentu „wprost dyskwalifikują Komisję, jako organ prowadzący postępowanie z zakresu odpowiedzialności konstytucyjnej”. Sejmowe ciało sprowadziło powierzone mu zadania do poziomu czysto partyjnego narzędzia, które ma „wymiar jedynie polityczny, podyktowany rytmem kolejnych kampanii wyborczych i wywoływania zdarzeń jedynie na bieżący użytek oddziaływania społecznego oczekiwany przez liderów partyjnych”.

Tu nie wystarczy zwykła większość

W stanowisku NBP obalono także forsowaną w przestrzeni medialnej narrację proceduralną. Zwrócono uwagę, że do pociągnięcia Prezesa NBP do odpowiedzialności konstytucyjnej nie wystarczy zwykła większość głosów na sali plenarnej. Aby zachować elementarną zgodność z polską Konstytucją oraz prawem europejskim, niezbędna byłaby wcześniejsza nowelizacja samej ustawy o Trybunale Stanu. Z tego samego powodu całkowicie bezprzedmiotowe pozostają groźby o rzekomym automatycznym „zawieszeniu w czynnościach” prof. Adama Glapińskiego — taki mechanizm w odniesieniu do szefa banku centralnego po prostu nie obowiązuje.

Próba podważenia pozycji prof. Adama Glapińskiego to niebezpieczny precedens, uderzający bezpośrednio w zaufanie do polskiego złotego i stabilność całego systemu finansowego państwa. Z faktów przytoczonych przez portal wgospodarce.pl jasno wynika, że zarzuty sejmowej większości nie wytrzymują zderzenia z prawem ani faktami, a cała operacja jawi się wyłącznie jako polityczna dintojra na niezależnym banku centralnym.

źr. wPolsce24 za wGospodarce.pl, NBP