Mniej czekolady, jogurtu i innych produktów za tę samą cenę. UOKiK sprawdza, czy wielkie marki ukrywają podwyżki
To zjawisko nazywane jest downsizingiem lub shrinkflacją. Producent nie musi podnosić ceny produktu - zamiast tego zmniejsza jego wagę, objętość albo liczbę sztuk znajdujących się w opakowaniu. Z badania przeprowadzonego dla UOKiK w 2023 roku wynikało, że konsumenci najczęściej dostrzegali takie praktyki w przypadku artykułów spożywczych, szczególnie nabiału i słodyczy.
Czytaj także
UOKiK sprawdza cztery koncerny
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął postępowania wyjaśniające wobec spółek Danone, Mondelez, Nestlé i Unilever. Urząd chce ustalić, czy firmy w odpowiedni sposób informują klientów o zmniejszeniu ilości oferowanych produktów i czy sposób ich prezentacji nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Samo podanie nowej gramatury na etykiecie może bowiem nie wystarczyć. Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy klient regularnie kupuje ten sam produkt, a jego opakowanie, wygląd i cena praktycznie się nie zmieniają. W takiej sytuacji konsument może zakładać, że nadal kupuje dokładnie taki sam produkt jak wcześniej.
Prezes UOKiK Tomasz Chróstny zwraca uwagę, że zmniejszenie gramatury bez obniżenia ceny oznacza w praktyce wzrost ceny produktu w przeliczeniu na kilogram czy litr. Może to również utrudniać klientom porównywanie ofert różnych producentów.
Przełomowe orzeczenie TSUE
Znaczenie dla działań polskiego urzędu ma również orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-301/25. TSUE potwierdził, że prawidłowe podanie na opakowaniu nowej masy lub objętości produktu nie oznacza automatycznie, że sposób jego oferowania nie może zostać uznany za wprowadzający konsumentów w błąd. Ocenie może podlegać więc nie tylko sama informacja o gramaturze, ale również sposób prezentowania produktu - między innymi wygląd, wielkość i szata graficzna opakowania.
UOKiK chce teraz sprawdzić, czy zmiany gramatur są komunikowane klientom wystarczająco wyraźnie. Jeśli urząd uzna, że sposób prezentowania produktu może wprowadzać konsumentów w błąd, możliwe jest postawienie przedsiębiorcom zarzutów.
Shrinkflacja pod lupą także w innych krajach
Problem zmniejszania produktów przy zachowaniu podobnego opakowania i ceny nie dotyczy wyłącznie Polski. Specjalne rozwiązania związane z informowaniem klientów o zmniejszeniu ilości produktów zostały już wprowadzone lub są przygotowywane między innymi we Francji, na Węgrzech i w Austrii. Sprawy związane ze shrinkflacją trafiały również do sądów w Austrii i Niemczech.
Na razie działania UOKiK mają charakter wyjaśniający. Urząd będzie badał praktyki przedsiębiorców i na tej podstawie zdecyduje, czy istnieją podstawy do podjęcia kolejnych kroków.
Dla konsumentów najważniejsza rada pozostaje prosta: podczas zakupów warto zwracać uwagę nie tylko na cenę produktu i znajome opakowanie, ale również na jego aktualną wagę lub objętość oraz cenę w przeliczeniu na kilogram albo litr.
źr. wpolsce24 za UOKiK
Czytaj także
