Odkryto jeden z najstarszych kościołów świata
Armenia jest jednym z najstarszych państw chrześcijańskich na świecie. Według tradycji została nawrócona przez apostołów Bartłomieja i Judę Tadeusza w I wieku naszej ery. Według tradycji w roku 301 n.e. św. Grzegorz Oświeciciel miał nawrócić króla Tiridatesa III, a ten jako pierwszy władca na świecie ogłosił chrześcijaństwo religią państwową. Dziś 97% mieszkańców Armenii identyfikuje się jak chrześcijanie. Większość z nich należy do Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego.
Tajemnice Artaszatu
W 2018 roku archeolodzy z Ormiańskiej Akademii Nauk i niemieckiego Uniwersytetu w Münster rozpoczęli wspólny projekt, którego celem było odkrycie tajemnic Artaszatu. To starożytne miasto leżało w prowincji Ararat, na lewym brzegu rzeki Araks. W latach 176 p.n.e. - 120 n.e. było stolicą królestwa Armenii. Zniszczono je w VI wieku, podczas ormiańskiego powstania przeciwko władzy irańskiej dynastii Sasanidów, nigdy nie zostało odbudowane. Jego ruiny odkryto w latach 20tych XX wieku.
Teraz archeolodzy ujawnili, że udało im się znaleźć pozostałości starożytnego kościoła. Są przekonani, że zbudowano go w IV wieku. Mniej więcej w tym samym czasie budowano katedrę w Eczmiadzynie, najstarszą katedrę na świecie. Profesor Achim Lichtenberger napisał w oświadczeniu, że to najstarszy odkryty kościół w Armenii i jeden z najstarszych na świecie. Dodał, że to „sensacyjne świadectwo wczesnego chrześcijaństwa w Armenii”.
Kościół oparto na planie oktagonu, o średnicy ok. 30 metrów. Przy czterech jego ścianach znalazły się prostokątne dobudówki. Jego podłoga została wykonana z zaprawy, która składała się głównie z piasku i cementu. Ściany wykonano z terakoty, a znalezione w nim odłamki marmuru sugerują, że był bogato zdobiony. W dobudówkach naukowcy znaleźli też resztki drewnianych platform. Te pozwoliły im na ustalenie wieku budowli przy pomocy datowania radiowęglowego.
Znaczące odkrycie
Jak zauważa portal Archeology News, to odkrycie jest znaczące. Wskazuje bowiem nie tylko na ważną rolę Artaszatu w rozwoju wczesnego chrześcijaństwa, ale także na silne związki kulturowe starożytnej Armenii z basenem Morza Śródziemnego.
Świadczy o tym sam kształt budowli – świątynie na planie oktagonu były w tym okresie popularne we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, ale to pierwszy taki kościół, jaki odkryto w Armenii. Także użyta do jego budowy terakota była najprawdopodobniej importowana – w tamtym okresie produkowano ją głównie we Włoszech i w Grecji.
Wykopaliska trwają nadal. Naukowcy chcą lepiej zrozumieć rolę, jaką ten kościół odgrywał w ormiańskim chrześcijaństwie. Mają też nadzieję, że uda im się ustalić, który święty był jego patronem.
Źr. wPolsce24 na podst. Archeology Today
