Kto naprawdę sfinansował machinę wojenną Hitlera? Tajemnice wojennej ekonomii, o których nie uczą w szkole

Większość podręczników historii skupia się na przebiegu działań wojennych, taktyce i decyzjach politycznych. Jednak jak przypomina brytyjski filozof Thomas Hobbes, pieniądz jest krwią państwa, dającą mu życie, ruch i siłę. Bez gigantycznych przepływów finansowych, kredytów oraz bezwzględnej grabieży, III Rzesza nigdy nie stałaby się militarnym gigantem.

W najnowszej książce „Tajne pieniądze nazistów” dziennikarz i publicysta Hubert Kozieł odsłania finansowe kulisy powstania i upadku Hitlerowskiej Rzeszy, obalając narastające przez lata mity gospodarcze.

Amerykański kapitał i sponsorzy z Wall Street

Po przegranej I wojnie światowej i katastrofalnej hiperinflacji z 1923 roku, kiedy za jednego dolara płacono nieprawdopodobną sumę 4,2 biliona marek, niemiecka gospodarka leżała w gruzach. Tym, co pozwoliło jej stanąć na nogi, była rzeka preferencyjnych kredytów płynących z amerykańskiego rynku finansowego w ramach tzw. Planu Dawesa.

Jednak zachodni kapitał pojawił się w Niemczech znacznie wcześniej. Niszowa pod koniec lat 20. NSDAP otrzymywała wsparcie od zagranicznych potentatów biznesu już od 1922 roku. Wśród wczesnych sponsorów rodzącego się nazizmu znalazł się m.in. amerykański magnat motoryzacyjny Henry Ford. Dla wielu międzynarodowych inwestorów i przemysłowców reżim Hitlera jawił się jako „mniejsze zło” oraz idealna tarcza chroniąca Europę przed ekspansją komunizmu ze Wschodu.

Co ciekawe, na spekulacjach osłabioną niemiecką walutą w latach 20. zarabiał nawet późniejszy prezydent USA Franklin Delano Roosevelt poprzez swoją spółkę United European Investors.

Sowiecka ropa i koncerny, które zarabiały na wojnie

Niezwykle istotną rolę w początkowej fazie wojny i niemieckim blitzkriegu odebrali Sowieci. Zanim doszło do ataku na ZSRR w 1941 roku, niemiecka machina wojenna na dużą skalę napędzana była surowcami i ropą dostarczanymi bezpośrednio z państwa Stalina.

Równolegle wielkie koncerny przemysłowe sięgały po gigantyczne zyski. Niemieckie i międzynarodowe marki – takie jak IG Farben, Krupp, Thyssen, Porsche czy koncern Oetkera – czerpały ogromne profity z państwowych zamówień i wojennej koniunktury. Do kasy partyjnej NSDAP szerokim strumieniem płynęły fundusze transferowane okrężnymi drogami przez dyskretne banki w Szwecji i Szwajcarii.

Jednym z najbardziej mrocznych rozdziałów tej historii było czerpanie zysków z bezpłatnej pracy niewolniczej oraz całego systemu obozów koncentracyjnych, gdzie prywatny kapitał ścisłe współpracował z machiną terroru.

Mity o ustroju III Rzeszy: Kapitalizm czy socjalizm?

W polskiej i światowej debacie publicznej od lat trwa spór o to, czy III Rzesza była państwem kapitalistycznym, czy socjalistycznym. Autor „Tajnych pieniędzy nazistów” wskazuje, że ten spór jest w gruncie rzeczy jałowy. Ustrój gospodarczy hitlerowskich Niemiec miał charakter hybrydowy:

• Elementy kapitalizmu: zachowanie prywatnej własności oraz swoboda działania wielkich prywatnych koncernów zarabiających na wojnie.

• Elementy socjalizmu: centralne planowanie, państwowa reglamentacja zasobów oraz zniszczenie wolnych związków zawodowych i zastąpienie ich państwowym Niemieckim Frontem Pracy (DAF).

Jak zorganizowano wielką ewakuację kapitału?

Gdy losy wojny zaczęły się odwracać, niemieccy ruszyli do zabezpieczania zrabowanego w całej Europie majątku. Złoto, kosztowności i kapitał były wywożone i „ewakuowane” za ocean (m.in. do Ameryki Południowej).

Co istotne, w powodzeniu tej operacji wycofania majątku nieświadomie pomogły nawet skomplikowane wydarzenia na frontach – w tym aliancka operacja Market-Garden oraz decyzja Józefa Stalina o wstrzymaniu ofensywy frontu pod Warszawą w 1944 roku, co dało Rzeszy cenny czas na uporządkowanie spraw majątkowych i logistycznych.

Ile Niemcy są winni Europie i Polsce?

Zarówno systematyczna grabież państw okupowanych, jak i wykorzystywanie pracy przymusowej stworzyły potężny dług, który – zdaniem autorów analiz finansowych –nigdy nie został w pełni uregulowany.

Zrozumienie mechanizmów kreacji pieniądza, wojennej korupcji oraz skali grabieży dokonanej przez III Rzeszę prowadzi do jednego jednoznacznego wniosku: dzisiejszy dobrobyt wielu niemieckich fortun rodził się w cieniu wojennej tragedii, a kwestia rekompensat i reparacji wojennych dla Polski oraz innych krajów Europy pozostaje sprawą wciąż otwartą i uzasadnioną historycznie.

źr. wPolsce24 za wyd. Replika