Jak ma wyglądać Europa Centralna? W Lublinie trwa Samorządowy Kongres Trójmorza
Inicjatywa Trójmorza to projekt zainicjowany w 2015 roku przez prezydentów Polski i Chorwacji, grupujący obecnie 13 krajów Europy Środkowej, którego strategicznym celem jest zachowanie oraz wzmocnienie jedności Unii Europejskiej i przestrzeni euroatlantyckiej. Łączy nas 120 milionów obywateli i 140 projektów priorytetowych.
Województwo Lubelskie jest inicjatorem Samorządowego Kongresu Trójmorza. W latach 2021–2025 odbyło się pięć edycji tego prestiżowego wydarzenia. Stanowi ono platformę dyskusji i porozumienia samorządów skupionych wokół flagowych inwestycji Trójmorza, jaką jest trasa Via Carpatia, a także założonej w Lublinie Sieci Regionów Trójmorza.
Swój udział w tegorocznej edycji Kongresu (27–28 maja 2026) potwierdziło 25 oficjalnych delegacji z: Chorwacji, Rumunii, Słowacji, Litwy, Ukrainy, Bułgarii, Francji oraz Mołdawii, a po raz pierwszy także z Albanii i Włoch. Oprócz delegacji oficjalnych w Kongresie uczestniczą też przedstawiciele placówek dyplomatycznych, samorządów, uczelni, thinktanków i biznesu z państw Europy i świata.
Zgromadzonych w Sali Operowej Centrum Spotkania Kultur w Lublinie powitał gospodarz Marszałek Województwa Lubelskiego Jarosław Stawiarski:
Lech Kaczyński chciał budować Trójmorze na zasadzie współpracy gospodarczej, a ten pomysł świętej pamięci prezydenta kontynuował jego następca, Andrzej Duda. Na początku myślano, że idea Trójmorza ma być konkurencją dla starej unii. My jednak nie jesteśmy rywalem Unii Europejskiej, ale jesteśmy jej częścią. To przedsięwzięcie było jedyną słuszną decyzją wobec agresywnych działań Rosji. Ma służyć pokojowi w Europie oraz zapewniać silną gospodarkę państw morza Adriatyckiego, Bałtyckiego i Czarnego, pozostawionych na kilkadziesiąt lat za żelazną kurtyną. Razem możemy więcej – powiedział Marszałek Województwa Lubelskiego Jarosław Stawiarski.
Z uczestnikami Kongresu połączył się online prezydent RP Karol Nawrocki.
Następnie uczestnicy wysłuchali rozmowy ze współtwórcą formatu trójmorskiego – Andrzejem Dudą, Prezydentem RP w latach 2015–2025, który opowiedział o minionych 10 latach Inicjatywy Trójmorza. Głos zabrał również dr hab. Przemysław Czarnek, prof. KUL, Poseł na Sejm RP, który podkreślił konieczność współpracy krajów szczególnie w osi północ–południe.
Do pierwszego panelu zostali zaproszeni ambasadorzy państw trójmorskich: Margarita Ganeva – Ambasador Bułgarii w Polsce, Tomislav Vidošević – Ambasador Chorwacji w Polsce, Břetislav Dančák – Ambasador Czech w Polsce oraz dr Hannes Schreiber – Ambasador Austrii w Polsce.
SIEĆ REGIONÓW TRÓJMORZA
Województwo Lubelskie jest inicjatorem powołania Sieci Regionów Trójmorza – formatu bezpośredniej współpracy między samorządami z trzynastu obecnie państw Inicjatywy Trójmorza. Deklaracja o utworzeniu Sieci, zwana Deklaracją Lubelską, została podpisana podczas Samorządowego Kongresu Trójmorza w dniu 29 czerwca 2021. Obecnie Sieć skupia 28 regionów z 8 krajów. W ramach VI edycji Samorządowego Kongresu Trójmorza do Sieci Regionów Trójmorza dołączyli dwaj nowi członkowie: Okręg Vaslui z Rumunii oraz Wschodnia Macedonia i Tracja z Grecji, co oznacza, że Sieć skupia już 30 regionów z 9 krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Dodatkowo przyjęliśmy też nowe uczelnie do Sieci Uniwersytetów Trójmorza: z Albanii, Turcji i Hiszpanii.
Kolejne 5 linii programowych tego dnia – międzynarodowa, gospodarcza, bezpieczeństwa, naukowa i młodych – toczyły się równolegle popołudniom.
AKTUALNE PROJEKTY W RAMACH SIECI REGIONÓW TRÓJMORZA
Sieć Turystyczna Trójmorza (3Seas Tourism Network) to inicjatywa realizowana we współpracy Województwa Lubelskiego, Ministerstwa Turystyki Republiki Bułgarii, Lubelskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej oraz Stowarzyszenia Bułgarskich Gmin Morza Czarnego. Sieć wspiera rozwój gospodarki turystycznej, wzmacnia regionalne marki i buduje spójną ofertę turystyczną regionów Europy Środkowo-Wschodniej, przy jak najlepszym wykorzystaniu środków unijnych i innych mechanizmów wsparcia.
Deklaracja o Partnerstwie i Współpracy Członków Sieci Regionów Trójmorza na rzecz wsparcia i przygotowania budowy międzynarodowego korytarza transportowego Via Carpatia. Pierwszymi sygnatariuszami deklaracji byli przedstawiciele Województwa Lubelskiego, Podkarpackiego oraz Kraju Preszowskiego. Via Carpatia to szlak ciągnący się od Bałtyku po Morze Egejskie, biegnący przez Litwę, Polskę, Słowację, Węgry, Rumunię, Bułgarię i Grecję.
W Polsce Via Carpatia to prawie 700 km nowoczesnych dróg ekspresowych: 352 km już działa, a 348 km powstaje. Trasa przecina pięć województw – od Podlasia i Warmii, przez Mazowsze i Lubelszczyznę, po Podkarpacie, gdzie budowany jest najdłuższy tunel szlaku.
STRATEGICZNE PROJEKTY INFRASTRUKTURALNE
W ramach Inicjatywy Trójmorza zgłaszane są strategiczne projekty w zakresie łączności, transportu, energetyki i cyfryzacji mające priorytetowe znaczenie dla poszczególnych krajów Trójmorza. Spośród 143 projektów Polska realizuje wraz z partnerami 11 projektów (oraz 1 nowo zgłoszony), w tym zakończony Gazociąg międzysystemowy Polska–Litwa (GIPL), budowę trasy Via Carpatia, Korytarz sieci bazowej TEN-T Bałtyk–Adriatyk.
DANE GOSPODARCZE
Inicjatywa Trójmorza obejmuje kraje, które w ciągu ostatnich 20 lat rozwijały się jako jedne z najszybszych na świecie, co pozwoliło nadrobić dystans do Europy Zachodniej, uzyskać wpływy w UE i zbudować sieć współpracy regionalnej, która nigdy wcześniej nie zaistniała. Trzynaście państw członkowskich Inicjatywy Trójmorza to ponad jedna czwarta ludności UE, 120 milionów obywateli i wysoko wykwalifikowana siła robocza.
Kraje Trójmorza stanowią ponad 30% terytorium UE i 28% ludności, generują ok. 16% jej PKB. Wartość importu ze wszystkich krajów Trójmorza wynosi 2 162 757 852 zł.
FUNDUSZE PRZEZNACZONE NA KRAJE TRÓJMORZA
Nie ma jednego, centralnego funduszu wyłącznie dla krajów Trójmorza, ale istnieją dedykowane instrumenty, jak Fundusz Inwestycyjny Inicjatywy Trójmorza (3SIIF) oraz ewentualnie możliwości korzystania z funduszy UE w ramach wspólnych projektów infrastrukturalnych, energetycznych i cyfrowych. Jego głównym celem jest wspieranie i finansowanie transgranicznych projektów infrastrukturalnych w regionie Trójmorza, zwłaszcza w obszarach transportu, energetyki i cyfryzacji.
W funduszu uczestniczą instytucje finansowe z 9 krajów regionu oraz inwestorzy prywatni. Wartość zgromadzonych środków to ok. 928 mln euro, a docelowo planowany budżet to 3–5 mld euro.
źr. wPolsce24 za lubelskie.pl
Czytaj także
