Jak zamachy zmieniły niemieckie miasta? To samo czeka Polskę?

Punktem zwrotnym w Niemczech był zamach z 19 grudnia 2016 r. na Breitscheidplatz w pobliżu Dworca Zoo w Berlinie, gdzie sprawca, z pobudek islamistycznych, wjechał porwaną ciężarówką w jarmark bożonarodzeniowy. Zginęło wtedy dwanaście osób, 56 zostało rannych, a trzynasta ofiara zmarła w 2021 r.

W reakcji na atak na berlińskim placu postawiono masywne słupki i setki metalowych koszy wypełnionych workami z piaskiem. Miało to być rozwiązanie przejściowe, ale obecnie jest stałym elementem placu. Od tego roku trwają prace nad wdrożeniem długoterminowej koncepcji bezpieczeństwa, zakładającej mniejsze słupki i przebudowę wjazdów na plac.

Po zamachu w Berlinie ochroną placów i deptaków przed wjazdem samochodu zajęło się niemieckie państwo, a nie tylko poszczególne miasta. W 2018 r. ministrowie spraw wewnętrznych krajów związkowych powołali wspólną grupę roboczą z rządem federalnym Niemiec, która najpierw opracowała zasady doboru zapór dla policji.

Następnie, ze środków federalnego MSW i z udziałem policyjnej prewencji kryminalnej, powstały normy techniczne, poradnik dla samorządów oraz lista przebadanych produktów. Gmina ma dziś ocenić zagrożenie wspólnie ze służbami, wskazać wszystkie możliwe drogi wjazdu i użyć wyłącznie certyfikowanych zapór. Poradnik zastrzega, że zabezpieczenie nie może być pozorne.

Co zawiodło? 

W Magdeburgu zawiodła zarówno koncepcja, jak i jej wykonanie. W 2024 r., kilka dni przed Bożym Narodzeniem, 50-letni mężczyzna wjechał tam w jarmark bożonarodzeniowy, zabijając sześć osób i raniąc około 300.

Według komisji śledczej parlamentu Saksonii-Anhaltu koncepcja ochrony jarmarku mająca zapobiegać atakom z użyciem pojazdów była przestarzała, a istniejące zapory rozmieszczono nieprawidłowo lub ich nie ustawiono. Sprawca zamachu wykorzystał te luki, które wcześniej nie zostały zauważone.

Po ataku w Magdeburgu najludniejsze miasto Saksonii - Lipsk zmieniło swoje procedury bezpieczeństwa. Zamówiono około 180 mobilnych zapór i 135 dodatkowych zapór drogowych. Lipski jarmark był otwierany w 2025 r. godzinę później, by umożliwić kontrole bezpieczeństwa.

Inne zmiany 

W zabezpieczenia inwestują też inne niemieckie miasta. Stawiane są stałe i chowane słupki, podnoszone płyty zagradzające jezdnię, ciężkie bloki i elementy betonowe, mobilne zapory wynajmowane na czas imprez oraz kraty nożycowe.

Zmieniały się też narzędzia pracy służb. Od 2017 r. niemiecka policja ocenia ryzyko ze strony osób podejrzewanych o islamistyczny ekstremizm według jednolitego w całym kraju narzędzia Radar-iTE. Jego odpowiednik dla skrajnej prawicy, Radar-rechts, Federalny Urząd Kryminalny (BKA) stosuje od maja 2022 r.

Po zamachu na synagogę w Halle z 2019 r. zaostrzono prawo dotyczące posiadania broni. Od 2020 r. urzędy wydające pozwolenia na broń muszą sprawdzać w kontrwywiadzie (Urząd Ochrony Konstytucji), czy dana osoba jest tam znana jako ekstremista. Dotyczy to zarówno nowych wniosków, jak i kontroli osób, które pozwolenie już mają. Od tej samej daty przynależność do organizacji wrogiej konstytucji, nawet jeśli nie jest ona zakazana, oznacza zwykle odmowę albo odebranie pozwolenia.

Po zamachu nożownika na festynie miejskim w Solingen z 2024 r. Bundestag uchwalił ustawę, która wprowadziła bezwzględny zakaz noszenia noży na festynach, imprezach sportowych, targach, wystawach i rynkach oraz w transporcie dalekobieżnym.

as/źr. wPolsce24 za PAP